жанерке реферат



Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым минстірлігі Қазақ Ұлттық Аграрлық Университеті

Жеміс-көкеніс шаруашылығы,химия және өсімдік қорғау кафедрасы

Реферат

Такырыбы: Табыс септігінің жекеше және көпше түріндегі зат есім мен сын есім (accusatives singularis et pluralis).Табыс септігінде қолданатын предлогтар.(сөз алдында келетін көмекші сөз)

Орындаған:Тұрлыбекова Жанерке ЗР-111

Тексерген:Тұтқабаева Ақерке Бейсенқызы

2014 жыл

Жоспар:

Кіріспе

Негізгі бөлім

Табыс септігінің жекеше және көпше түріндегі зат есім мен сын есім (accusatives singularis et pluralis).

Табыс септігінде қолданатын предлогтар.(сөз алдында келетін көмекші сөз)

3.Қортынды.

4. Пайдаланған әдебиеттер.

1.Кіріспе.

Табыс септігінің жекеше және көпше формаларының құрылуы.

Латын тіліндегі accusativus септігі орыс тіліндегі винительный падежіне сәйкес келеді.Ол зат есім мен сын есім түбіріне тиісті септік жалғаулыңтарын 5-ке бөлеміз.

Негізгі бөлім.

Септелу

1-ші

2-ші

3-ші

4-ші

5-ші

Род

f m n

mf n m n f

Ass.sg

жалғацулығы

-am

-um

=nom.sg

-em(-im)

=nom.sg

-um

=nom.sg

-em

Acc.pl.

жалғаулығы

-as

-os

=nom.pl

-es

=nom.pl

-us

=nom.pl.

-es

Acc.sg.- (жекешесіндегі) зат есім мен сын есім 1-ші септелуінде –am жалғаулығы, ал acc.pl. (көпшесінде) – as жалғауы жалғанады:

Nom.sg

Acc.sg

Acc.pl

Rosa alba-белая роза ақ раушангүл

Rosam albam – розу белую ақ раушан гүлін

Rosas albas – розы белые

Ақ раушан гүлдері

Acc.pl.-дегі барлық зат есімдер 3-ші септелуінде –es жалғаулығын имемденеді:

Nom.sg.

Acc.sg

Acc.pl

Basis inferior-нижнее основание, төменгі тұғыры

Basim inferiorem-нижнее основание, төменгі тұғыры

Bases inferiors-нижние основания, төменгі тұғырлары

Caulis simplex-простой стебель,жай сабағы

Caulem simplicem-простой стебель, жай сабағы

Caules simplices-простые стебели, жай сабақтары

Anser albifrons-гусь белолобый, ақмаңдайлы қаз

Anserem albifrontem-гуся белолобого, ақмаңдайлы қаздың

Anseres albifrontes-гусей белолобых,ақмаңдайлы қаздардың

Radix brevis-кароткий корень, қысқа тамыр

Radicem brevem-кароткий корень, қысқа тамыр

Radices breves-кароткие корни,қысқа тамырлары

Acc.sg.-тегі муж родтың 4-ші септелуінде зат есімдер –um, ал Acc.sgте –us жалғаулығын иемденеді:

Nom.sg.

Acc.sg

Acc.pl

Fructus-плод, жеміс

Fructum-плод, жеміс

Fructus-полды,жемістер

5-ші септеудегі зат есімдер acc.sg.-me –em, ал acc.pl. –me –es жалғаулығын иемденеді:

Nom.sg.

Acc.sg

Acc.pl

Species-вид, түр

Speciem-вид, түр

Species-виды, түрлер

Средний родтың барлық септеулерінде зат есімдер мен сын есімдер acc.sg.-тегі формасы nom.pl.-тегі формасымен бірдей:

Nom.sg.

Acc.sg

Acc.pl

Folium latum-широкий лист,жалпақ жапырақ

Folium latum-широкий лист,жалпақ жапырақ

Folia lata-широкие листья,жалпақ жапырақтар

Animal rapax-хищное животное, жыртқыш аң

Animal rapax-хищное животное, жыртқыш аң

Animalia rapacia-хищные животные, жырқыш аңдар

Cornu breve-кароткий рог,қысқа мүйіз

Cornu breve-кароткий рог,қысқа мүйіз

Cornua breva-кароткие рога,қысқа мүйіз

Accustativus-пен қолданылатын предлогтар.

Accustativus пен латын тіліндегі предолгтардың көпшілігі қолданылады. Бұл предлогтар орыс тілінденгідей бірнеше мағына беруі мүмкін:

Предлог

Мағынасы немесе жалғаулығы

Мысалдар

Ad

-ға,-ге,-қа,-ке,-не,-не,-ған,(орыс к, для, при)-да,-де

Ad musculum logum-ұзын бұлшық етке қарай ( к длинной мышце)

Ad animalia domestica-үй жануарларына арналған (для домашных животных)

Ad morbos infectiosos-инфекциялық аурумен ауырғанда (при инфекционных заболеваниях)

ante

-ға,-ге, дейін (орыс до,перед)

Ante partum- тууға дейін (до родов)

apud

-да,-де, жанында(ор.у, возле)

Apud stagnum-су жағасында (у водоема)

circum

Айналасында (орыс вокруг)

Circum cellulam-клетканың айналасында (орыс вокруг клетки)

contra

-ға, -ге, қарсы (ор.против, воприки)

Contra tussim-жөтелге қарсы (против кашля)

inter

Арасында, ортасында (орыс между, среди)

Inter caput et trucum-бас пен дененің арасында ( между головой и туловищем)

per

Арқылы (орсы через, посредством)

Per- foramina nutrient-қоректену тесігі арқылы (через питающие отверсия)

Per ligament-байланыс арқылы (посредством связок)

post

После, соңынан

Post partum- туудан соң (после родов)

Supersupra`(supra)

Над, выше, үсті, жоғары

Supra oculos-көздің үстіндегі (над глазами, выше глаз)

Қортынды.

Зат есім мен сын есімнің мужкой және женский родтарының 3-ші септелуінде, ереже бойынша-em жауалғауы жалғанады. Ерекше жағдайда женский родтағы –sis жалғаулығы бар (basis, is f- основание, негізгі, тұғыры, symphysis, is f-сращение, тұтасу, біту) тең буында зат есімдер,сонымен қатар зат есімдер febris, is f- лихорадка, безгек; pelvis, is f жамбас: tussic, is f- кашель, жөтел т.б.бұл ережеге кірмейді.

Пайдаланған әдебиеттер.

1.Винничук Л. Латинский язык: самоучитель для студентов гуманитарных факультетов университетов и педагогических вузов. – М. : Высшая школа, 1980. – 325 с.

2.Винничук Л. Люди, нравы и обычаи Древней Греции и Рима. – М. : Высшая школа, 1988. – 400 с.

3.Интернен көзінент




map